اهمیت فسفر و آنزیم فیتاز در کنترل ناهنجاریهای پا در جوجه های گوشتی (بخش سوم)

اهمیت فسفر و آنزیم فیتاز در کنترل ناهنجاریهای پا در جوجه های گوشتی (بخش سوم)

مهندس سعید جدیدیان –جناب آقای دکتر محمود شیوازاد .۱۳۹۲

احتیاجات فسفر طیور:

مطالعات انجام گرفته توسط محققان مختلف بیانگر این می باشد که مقادیر فسفر مورد نیاز طیور از تغییر پذیری بالایی بر خوردار بوده و عوامل بسیار زیادی همانند میزان ضایعات اندوژنوس، سن، نژاد، مرحله فیزیولوژیکی، میزان تولید، نسبت کلسیم به فسفر،میزان خوراک مصرفی، میزان سایر مواد معدنی در جیره همانند منگنز، فلوئور و شکل شمیایی منابع مورد استفاده می توانند مقادیر احتیاجات طیور به این عنصر را تحت تاثیر قرار دهند.

منابع فسفر:

با توجه به اینکه بخش اعظم جیره حیوانات تک معده همانند خوک، مرغ گوشتی، مرغ تخم گذار و … از غلات و کنجاله های پروتئینی (همانند کنجاله سویا) تشکیل شده است، ظاهراً می توان چنین استنباط نمود که نهاده های خوراکی معمول قادر به تامین فسفر مورد نیاز این حیوانات می باشند. متاسفانه همچنانکه در جدول ذیل ملاحضه می شود، تنها مقادیر اندکی از فسفر موجود در منابع گیاهی جهت تغذیه طیور قابل استفاده می باشند، که این موضوع استفاده از مکملهای معدنی را ضروری نموده است.

 

(جدول شماره دو )سطوح کلسیم و فسفر در بعضی از منابع خوراکی مورد استفاده طیور

نام ماده خوراکی فسفر کل(%) فسفر قابل دسترس(%)
سبوس گندم ۱۵/۱ ۲/۰
دانه گندم،زمستانه قرمز و سخت ۳۷/۰ ۱۳/۰
دانه تریتیکاله ۳/۰ ۱/۰
دانه جو ۳۶/۰ ۱۷/۰
یولاف ۲۷/۰ ۰۵/۰
دانه ذرت ۲۸/۰ ۰۸/۰
کنجاله سویا،بدون پوسته،

روغن کشی با حلال

۶۲/۰ ۲۲/۰

 

 

مکمل های فسفری:

معمولاً جهت تامین فسفات مورد نیاز طیور گوشتی و تخم گذار از منابعی همانند فسفاتهای کلسیم (دی کلسیم فسفات و مونو کلسیم فسفات)، سنگهای فسفاته فلوئور زدایی شده، پودر استخوان، فسفاتهای آمونیوم(مونو آمونیوم فسفات،دی آمونیوم فسفات و سدیم تری پلی فسفات) و اسید فسفریک استفاده می شود.

متاسفانه اکثر منابع فسفاته بصورت خام جهت طیور قابل استفاده نبوده و بایستی قبل از استفاده تحت عمل آوری حرارتی قرار گیرند. جیره طیور از نظر فسفر تقریباً غنی می باشد، ولی بخش عمده فسفر موجود در بخش گیاهی جیره همانند ذرت، سویا، سایر غلات وکنجاله های پروتئینی بصورت متصل به فیتین وجود دارد. متاسفانه طیور و سایر حیوانات تک معده بخوبی قادر به استفاده از این منبع فسفری نبوده وبا دفع آن از طریق مدفوع، موجب آلودگی آبهای سطحی و زیر زمینی و سایر اکوسیستمهای طبیعی می شوند.

ساختمان اسید فیتیک:

اسید فیتیک یا مایواینوزیتول۱،۲،۳،۴،۵،۶-هگزا کیس دی هیدروژن فسفات از نظر ساختمانی از یک حلقه مایواینوزیتولی تشکیل شده است که بطور کامل توسط شش گروه فسفاتی،فسفوریله شده است.ساختمان شیمیایی مولکول اسید فیتیک از پتانسیل بالایی جهت تشکیل کلیت با کاتیو نهای چند ظرفیتی برخوردار می باشد.

کمپلکس تشکیل شده با zn2+ دارای بالاترین میزان پایداری و سپس به ترتیب نزولی کمپلکس های تشکیل شده با کاتیو نهای u2+,ni2+,co2+,mn2+ca2+,fe2+  دارای پایداری بالا می باشند.

مقدار اسید فیتیک منابع گیاهی:

اسید فیتیک در دانه گیاهان عمدتا بعنوان شکل ذخیره ای فسفر عمل می نماید. میزان اسید فیتیک موجود در دانه غلات (ذرت، جو، گندم و یولاف) و بقولات (همانند نخود) تقریباً در حدود ۲۵/۰% بر اساس ماده خشک می باشد. به طور کلی مشخص گردیده است که کنجاله دانه های روغنی دارای مقادیر بالاتری فسفر فیتاته  می باشند. بر اساس بررسی های انجام گرفته مشخص گردیده است که به طور میانگین در حدود۷۰ درصد فسفر موجود در اقلام خوراکی گیاهی به صورت فسفر فیتاته می باشند.

اسید فیتیک در طبیعت میتواند در دیواره سلولهای گیاهی تشکیل فیتات داده و با مواد معدنی(با یونهایk+ mg+  و تا حدودی با یونهای ( ca+پروتیئن ها و یا نشاسته ایجاد باند نماید.

اثرات زیست محیطی فیتات:

بخش اصلی آلودگی رودخانه ها و دریاچه های ایلات متحده آمریکا ناشی از فعالیت کشاورزی، دامداری و مرغداری و علی الخصوص فضولات حیوانی می باشد. نتایج بررسی های انجام گرفته در کشور هلند بیانگر این هستند که حدو ۸۰ درصد تجمع اضافی مواد معدنی  در محیط زیست ناشی از واحدهای دامپروری می باشد، که این امر موجب تصویب قوانینی در ارتباط با محدودیت استفاده از فضولات حیوانی در واحدهای زراعی آن کشور شده است.

با توجه به اینکه فسفرفیتاته هضم نشده منبع اصلی فسفر موجود در فضولات حیوانی به خصوص در کود مرغی می باشد، هر عاملی که بتواند موجب کاهش فسفر فیتاتی غیر قابل دسترس در این فضولات شود، می تواند در کاهش آلودگی ناشی از فسفر مازاد در بخش دامپروری و در نتیجه تعدیل اثرات منفی مر بوطه موثر باشد.

اثرات نا مطلوب تغذیه ای فیتات:

فیتات با تشکیل کمپلکس نا محلول با مواد معدنی همانند نیکل، کبالت، منگنز، آهن، کلسیم، مس، روی کاهش قابلیت دسترسی و اختلال در جذب آنها موجب کمبود این مواد معدنی در انسان و دام می شود.

اسید فیتیک همچنین می تواند خواص تغذیه ای و فعالیتی پروتئین ها را تحت تاثیر قرار دهد. کاهش قابلیت دسترسی مواد معدنی ناشی از وجود فیتات به چندین عامل دیگر از جمله وضعیت تغذیه ای و فعالیت پروتئینی را تحت تاثیر قرار دهد. کاهش قابلیت دسترسی مواد معدنی ناشی از وجود فیتات به چندین عامل دیگر از جمله وضعیت تغذیه ای مصرف کننده، غلظت مواد معدنی و فیتات در مواد خوراکی و توانایی حاملین اندوژنوز داخل مخاط روده در جذب مواد معدنی متصل شده به فیتات و سایر اجزاء جیره (پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای و ترکیبات پلی فنلیک)، هضم و یا هیدرولیز فیتات توسط آنزیم فیتاز و یا فسفاتاز در داخل روده، روش عمل آوری و قابلیت هضم مواد خوراکی وابسته می باشد.

گزارشاتی در ارتباط با مهارت فعالیت آنزیمهای تریپسین، پپسین و آلفا آمیلاز توسط اسید فیتیک وجود دارد. در ارتباط با اثرات منفی اسید فیتیک بر روی فعالیت آنزیم آلفا آمیلاز هنوز روشن نشده است که آیا مهار فعالیت این آنزیم بدلیل تشکیل کمپلکس بین اسید فیتیک با خود آنزیم می باشد و یا اینکه در ارتباط با تشکیل کمپلکس با یون  Ca++ مورد نیاز جهت فعالیت آنزیم است. راهکارهای کاهش دفع فسفر فیتاتی از طریق فضولات و همچنین افزایش توانایی استفاده طیور از منابع فسفری گیاهی بصورت زیر پیشنهاد گردیده است:

– استفاده از غلات دارای مقادیر پایین تر فسفر فیتاتی نسبت به دانه های معمول

– تغذیه مرحله ای و یا تغذیه طیور در حد نزدیک به احتیاج آنها به فسفر غیر فیتاتی

– افزودن آنزیم فیتاز به جیره طیور و سایر حیوانات تک معده

 

 

فهرست منابع :

۱)اسحاق حسینی . مهرداد ۱۳۸۴،مقاله بیماریهای مدیریتی .

۲)دکتر نیک نفس.فریدون ۱۳۸۸،شرایط محیطی ستر،فصلنامه چکاوک.

۳)بیگی بندر آبادی .مرتضی ۱۳۸۸،لنگش در جوجه های گوشتی و عوامل موثر آن،ماهنامه

صنعت طیور قم .

۴)حسامی . محمد ۱۳۸۸،مقاله ناهنجاریهای پا در جوجه گوشتی

۵) اکبری .ع،کلیدری.غ،شجاعت دوست. ر۱۳۷۵، مدیریت و بهداشت جوجه کشی ،انتشارات

سازمان اقتصادی کوثر

۶)عبدی ،کاظم ۱۳۷۰،راهنمای کلینیکی بیماریهای طیور ،انتشارات تهران

۷)رندال .سی.جی۱۳۸۵،اطلس رنگی بیماریهای طیور ،ترجمه دکتر ساسان رسول نژاد ،تهران،انتشارات سازمان اقتصادی کوثر.

۸) شیرینی ۱۳۹۱ ناهنجاری های پا در طیور و عوامل موثر بر آن ، دانشگاه قم

 

Refrence:

1) Knowles TG, Kestin SC, Haslam SM, Brown SN, Green LE, et al (2008); Leg Disorders in Broiler Chickens: Prevalence, Risk Factors and Prevention; PLoS ONE 3(2): e1545.

2) Butterworth, A. (1999);Infectious lameness: components of broiler lameness: a review; World’s Poultry Science Journal; Vol. 55; pp: 327-352.

3) Ross Tech (2001); Leg health in broilers; Aviagen Limited; Scotland.

4) Turner, J., Garcés, L., and Smith, W. (2005); The Welfare of  Broiler Chickens in the European Union; Compassion in World Farming Trust; UK.

5) Christine Janet Nicol, C. J. (2009);Poultry welfare in developing countries; Food and Agriculture Organization of the United Nations.

6) OIE (2009);OIE GUIDELINES FOR THE ON-FARM WELFARE OF

CHICKENS RAISED FOR MEAT; INTERNATIONAL COALITION FOR ANIMAL WELFARE.

7) anbury, T.C., Chambers, J.P., Weeks, C.A., Waterman, A.E. and Kestin, S.C., (1997); Self selection of analgesics by broiler chickens. Animal Choices. Occasional Publication No. 20. Eds. Forbes, J.M., Lawrence, T.L., Rodway, R.G. and Varley, M.A. British Society of Animal Science.

8) FAWC, (1992); Report on the Welfare of Broiler Chickens.

9) Hardiman, J.W., (1996); Broiler breeding by the year 2006. Pages 461-467 in: Proceedings of the XX World’s Poultry Congress. Vol. 1. New Delhi, India.

10) Kestin, S.C., Su, G. and Sørensen, P., (1999); Different commercial broiler crosses have different susceptibilities to leg weakness. Poultry Science 78: 1085-1090.

11) McGeown, D., Danbury, T.C., Waterman-Pearson, A.E. and Kestin, S.C., (1999); Effect of carprofen on lameness in broiler chickens. Veterinary Record 144: 668-671.

12) Sanotra, G.S., (1999); Registrering af aktuel benstyrke hos slagtekyllinger.

13) Sørensen, P., Su, G. and Kestin, S.C., (1999); The effect of photoperiod : scotoperiod on leg weakness in broiler chickens. Poultry Science 78: 336-342.

14) Su, G., Sørensen, P. and Kestin, S.C., 1999. Meal feeding is more effective than early feed restriction at reducing the prevalence of leg weakness in broiler chickens. Poultry Science 78: 949-955.

15) Weeks, C.A. and Kestin, S.C., (1997); Effect of leg weakness on the behaviour of broilers. Proceedings of the 5th Poultry Welfare Symposium, Wageningen. The Netherlands. Eds: Koene, P. and Blokhuis, H.J. p.117.

لینــک مطالعه بخـش اول مقاله

لینـک مطالعه بخش دوم

یک دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>